Hướng dẫn sử dụng Mô hình Lean Canvas - Phần 1

*Business Model Canvas là một mô hình giúp bạn có thể xây dựng hoặc phân tích một mô hình kinh doanh trên một trang giấy do Osterwalder đưa ra trong quyển sách nổi tiếng của mình: Business Model Generation. Bằng việc đơn giản hóa các bản kế hoạch kinh doanh dày cộp theo một cách trực quan và dễ nắm bắt, mô hình trên đã được hưởng ứng rộng rãi trong giới kinh doanh và startup thế giới, đặc biệt là trong giới công nghệ. Gần đây tại Việt Nam, mô hình này đã được nhắc đến và ứng dụng tại các diễn đàn và chương trình đào tạo khởi nghiệp.  Trong bài viết này, chúng tôi xin giới thiệu với bạn đọc một phiên bản biến thể của Business Model Canvas, được phát triển với Ash Maurya, tác giả cuốn sách vừa xuất bản Running Lean và là một blogger nổi tiếng. Là một entrepreneus, Ash đã đưa ra một phiên bản với nhiều biến đổi để thực sự phù hợp với các startup hoặc những ai đang xây dựng mô hình kinh doanh của mình. Được phát triển dựa trên Lean Startup, mô hình này cũng mang một cái tên hết sức phù hợp: Lean Canvas.

*Business Model Canvas là một mô hình giúp bạn có thể xây dựng hoặc phân tích một mô hình kinh doanh trên một trang giấy do Osterwalder đưa ra trong quyển sách nổi tiếng của mình: Business Model Generation. Bằng việc đơn giản hóa các bản kế hoạch kinh doanh dày cộp theo một cách trực quan và dễ nắm bắt, mô hình trên đã được hưởng ứng rộng rãi trong giới kinh doanh và startup thế giới, đặc biệt là trong giới công nghệ. Gần đây tại Việt Nam, mô hình này đã được nhắc đến và ứng dụng tại các diễn đàn và chương trình đào tạo khởi nghiệp. 

Trong bài viết này, chúng tôi xin giới thiệu với bạn đọc một phiên bản biến thể của Business Model Canvas, được phát triển với Ash Maurya, tác giả cuốn sách vừa xuất bản Running Lean và là một blogger nổi tiếng. Là một entrepreneus, Ash đã đưa ra một phiên bản với nhiều biến đổi để thực sự phù hợp với các startup hoặc những ai đang xây dựng mô hình kinh doanh của mình. Được phát triển dựa trên Lean Startup, mô hình này cũng mang một cái tên hết sức phù hợp: Lean Canvas.

1. Lean Canvas là gì?

Về bản chất, Lean Canvas là một mô hình:

Dành cho chính những người đang trực tiếp startup áp dụng vào startup của mình (entrepreneur – oriented) thay vì dùng như một công cụ để phân tích các startup khác.

Tập trung vào early stages với trọng tâm là bài toán thị trường/ sản phẩm.

Tập trung vào hành động: Lean Canvas đóng vai trò như một cẩm nang hỗ trợ entrepreneur trong quá trình hiện thực hóa ý tưởng của mình thành sản phẩm.

Nói ngắn gọn, Lean Canvas dành cho startup founders, giúp họ xây dựng những sản phẩm phù hợp với thị trường.

2. Những thành tố chính của Lean Canvas:

Các thành phần trong Lean Canvas và thứ tự đề xuất triển khai

Cũng như Business Model Canvas, Lean Canvas gồm 9 phần chính nhưng với nhiều thay đổi trong nội dung: Problems: đa số startup thất bại trong việc “build the right things”, không phải “build thing the right way”. Những đánh giá sai lầm về nhu cầu khách hàng, về vấn đề của thị trường là cơ sở của những sản phẩm thất bại. Do vậy, hiểu rõ vấn đề bạn đang cần giải quyết là thành tố đầu tiên của mô hình.

Customer Segments (CS): Ai là khách hàng của bạn? Có thể phân loại họ không? Nếu bạn có nhiều tập khách hàng khác nhau, tốt nhất hãy làm một canvas riêng với từng đối tượng thay vì cố gấng đưa hết vào một trang giấy.

Unique Value Propositions (UVP): Từ góc nhìn của khách hàng, đâu là những lí do quan trọng nhất khiến họ chọn bạn? Hãy đặt mình vào vị trí của khách hàng để cân nhắc ý tưởng của bạn. Lưu ý, UVP thường dễ bị nhầm với Problem hoặc Unfair Advantages. Điểm khác nhau là:

  • Giữa UVP và Problem: trên một site tìm việc, problem của người dùng (ứng viên) là “làm thế nào để họ được nhà tuyển dụng chú ý”. Từ đó, giải pháp dành cho họ có thể là “vô số mẫu CV được thiết kế chuyên nghiệp” trong khi UVP sẽ là “Tìm được công việc mơ ước trong 30 ngày”.
  • Giữa UVP và Unfair Advantages (UA): UVP thu hút khách hàng tới trong khi Unfair Advantages là để bảo vệ bạn khỏi đối thủ cạnh tranh, ví dụ với Facebook: UVP: “Kết nối và chia sẻ cuộc sống của bạn” UA:”900 triệu người sử dụng thường xuyên”.

Solutions: những giải pháp cho vấn đề (mà bạn đã hiểu rõ). Nên nhớ, bạn không thể làm mọi thứ do vậy giải pháp của bạn nên tập trung và là những bạn thực sự muốn làm. Khi xây dựng mô hình, Solution sẽ là nơi bạn bạn thể hiện những tính năng chính, những MMF của mình (Minimum Marketable Features) mà qua đó, khách hàng sẽ nhận được các giá trị (UVP) của bạn.

Key Metrics: Kinh doanh là cuộc chơi của những con số. Key metrics hay KPI là những ngọn đuốc giúp bạn biết chính xác tình trạng kinh doanh của mình và biết bạn cần làm gì tiếp theo. Tại một thời điểm, chỉ một vài con số là có ý nghĩa với một startup và bạn sẽ phải chọn: lượt page views? Lượt đăng ký mỗi ngày? Churn rate? v…v. Đâu là con số quan trọng với bạn?. Ban đầu, những thông số này nên phản ánh cách người dùng đang nhìn nhận bạn và chuyển sang các cơ chế tăng trưởng (engine of growth) trong giai đoạn sau.

Channels: cách thức bạn tiếp cận khách hàng (CS) và truyền tải các giá trị (UVP) của bạn. Liệt kê đầy đủ các kênh có phí và trả phí. Thông thường sẽ có 4 loại kênh chính: kênh truyền thông (communication), phân phối (distribution), bán hàng (sales) và hỗ trợ khách hàng (post-sales). Trong phần 2 của bài viết chúng tôi sẽ đề cập sâu hơn tơi các kênh này.

Cost struture: các chi phí cố định và lưu động

Revenue Streams: bạn sẽ kiếm tiền như thế nào – phí dịch vụ hàng tháng, quảng cáo hay freemium?  v…v. Tính toán trước các con số quan trọng như Life time value, lợi nhuận biên v..v. Nên nhớ, giá thành là một phần của sản phẩm.

Unfair Advantages: đây là mục khó để hoàn thiện nhất. Đơn giản mà nói, khái niệm này nhằm chỉ những thứ sẽ giúp bạn giành chiến thắng trước những đối thủ cạnh tranh hoặc những kẻ đến sau (chắc chắn sẽ xuất hiện một khi bạn được thành công tương đối). Đa số các startup thường không có chút nào đáng để xếp vào mục này trong giai đoạn đầu. Do vậy, việc của bạn là cần không ngừng suy nghĩ về vấn đề này và tìm ra những lợi thế cạnh tranh của mình.

Ví du về một Lean Canvas hoàn thiện của một startup

 

Nguồn, Tổng hợp

Đăng ký lịch tư vấnĐăng ký lịch tư vấn